Enflasyon Nedir ve Nasıl Oluşur?

16.05.2019
Oğuz Alper ALTAN

Ekonomi yazılarımız devam ediyor. Önceki haftalarda paranın ortaya çıkışı, para ve karşılığını izlemiştik. Bu hafta sizlere sıkça duyduğumuz, hakkında yorum yaptığımız enflasyonu anlatmaya çalışacağım. 
Hemen hemen hepimiz enflasyon nedir diye sorduğumuzda ''malların fiyatının yükselmesi ya da paranın değerinin düşmesi olarak nitelendiririz''. Aslında her ikisi de sebebi farklı olmak üzere doğrudur. 
Önceki yazılarımızdan da hatırlarsak paranın karşılığında her zaman belli bir miktar mal olduğunu hatırlarız. Her şeyi en basite indirgemek gerekirse, bir devletin halkının elinde mal olarak yüz adet koyunu ve bunun karşılığında yüz adet parasının olduğunu düşünelim. Demek ki her bir paraya karşılık bir adet koyun karşılık geliyor. Eğer bu koyunların yarısı ölerek koyun sayısı elliye düşerse koyun satmak isteyenlerin sayısı elliye düşmüş demektir. Yüz paraya elli koyunun karşılık geldiği yerde bir paraya bir koyun alamazsınız.  Yeni dengede iki paraya bir koyun alabilirsiniz. Bunun sebebi arz'ın (satmak isteyenlerin, üretimin) düşmesidir. İşte buna arz yönlü enflasyon denir. Peki koyun sayısının aynı kaldığını düşünelim. Devletin yurt dışına ya da yurt içine elli koyun borcu olduğunu ve bunu vergiler ile ödeyemediğini düşünelim. Devlet bu borcu ödemek için karşılıksız yüz para daha basarsa piyasa da dengeler değişir. Önceden yüz koyuna karşılık yüz para verilirken şimdi yüz koyuna iki yüz para verilecektir. Artık siz yüz para ile yüz koyun alabilirken şimdi elli koyun alabilirsiniz. Fark ettiniz mi piyasa da koyun sayısı düşmedi sizin elinizde ki para sayısı da değişmedi ama yarı yarıya fakirleştiniz. Peki ama kalan elli koyunu kime gitti. İşte oda kalan yüz altın para basan devlete gitti. Yani devlet para basarak aslında sizin malınıza ortak oldu. Devlet genelde borçlarını bu şekilde öder. Enflasyon malınıza para basanın ortak olması anlamına geliyor.

Yazarımız Ahmet Köksel’in Köşe yazısını sesli makale olarak dinlemek için tıklayınız.